Γενεολογία Ελληνικών Θεοτήτων

Γενεολογικό Δεντρο θεών

      Ο Όλυμπος = το ιερό όρος της Ελλάδας και του Αρχαίου Κόσμου. Ετυμ: Όλυμπος = Ολόλαμπος, κατοικία των Θεών. Ουράνιος χώρος ή θόλος αξεπέραστης ομορφιάς.

     Τον Όλυμπο ονομάζουν ακόμη Αιγλήεντα (= φωτεινός, λαμπερός), Πολυδειρά ( = πολυχάρανδρο ), Αιπύδα ( τραχύ, απότομο, ψιλό ) , Γέρο – Όλυμπο ( = Ιερό Όλυμπο ). Οι Θεοί του Ολύμπου ήσαν σύμβολα και όχι είδωλα. Οι πρώτοι Θεοί, δημιουργήθηκαν από την εξέταση του αχανούς σύμπαντος.

       Η αναζήτηση της κοσμογονίας, στηρίχθηκε σε δύο βασικές και απόλυτα λογικές σκέψεις:

α) Ο υλικός κόσμος: Γη, Ουρανός, Σύμπαν, δεν μπορεί να προϋπήρχε. Η δημιουργία του δεν έγινε από το μηδέν, ούτε χωρίς γεννήτορα.

β) Ο γεννήτορας της Ζωής και του Σύμπαντος: Πρέπει να είναι Ων, με ανώτερη και ανεξάντλητη μυστηριακή δύναμη, που επέβαλε παγκόσμια αρμονία και κυβερνά με Σοφία. Και κατέληξαν: Το Ανώτερο Όν είναι το Πυρ – Φως = Ήλιος που ονόμασαν Θεό – Φαέθωνα και με τα άλλα στοιχεία της φύσης, αέρα – νερό – χώμα συνθέτουν όλες τις υλικές και πνευματικές υπάρξεις. Ας δούμε τώρα την συμβολική σημασία των Θεών.

Δίας – Ζευς = δύναμις, αρμονία ( αρχική αιτία των πραγμάτων ). 

Ποσειδών = ισορροπία των υγρών στοιχείων, για να υπάρχει ζωή. 

Απόλλων= θερμότητα για την επιβίωση του ανθρώπου και της φύσης. ( Ήλιος, Φως , Θεός του Φωτός ).

Ήφαιστος = τέχνη, διαμόρφωση και εξευγενισμός των στοιχείων του κόσμου.

Άρης = ανδρική και πατριαρχική κηδεμονία.( θεός του πολέμου).

Ερμής = γνώση και σοφία για να ολοκληρωθεί ο νους του ανθρώπου. Αγγελιοφόρος των πνευματικών θεϊκών βουλών, αλλά και της διακίνησης του εμπορικού πλούτου και θεός του εμπορίου.

Ήρα = υποσυνείδηση , σύζυγος του Δία για να διατηρείται η αρμονία και η πληρότητα. Θεά των γυναικών και της οικογένειας.

Δήμητρα = θεά της γεωργίας, η μεγαλύτερη μητέρα που αγκαλιάζει το παιδί της και δεν μπορεί να το αποχωριστεί.

Εστία = θεά της οικίας, της ζεστασιάς του σπιτιού, η ζεστή φλόγα που ολόγυρά της συγκεντρώνεται η οικογένεια.

Αθηνά = υπερσυνείδηση , θεά της γνώσης και της σοφίας. Αλεξίκακη, ειρηνική, ηθικότατη, παρθένα.

Άρτεμις = θεά της αξιοπρέπειας. Προστάτης των ζώων από τις επιβουλές των μνησίκακων ανθρώπων, αλλά και του κυνηγιού.

Αφροδίτη = θεά της γονιμότητας και της ομορφιάς. Ενώνει αρμονικά το θηλυκό με το αρσενικό και διαιωνίζει το είδος του.

Read more http://apocalypsejohn.com/2014/03/onomata-athanatwn-olympou-symbolikes-shmasies-onomasia-thewn-mysthriakh-ennoia.html

http://www.ngkids.co.uk/did-you-know/Max-On-Mount-Olympus

Ετυμολογία αρχαίων ονομάτων που συναντώνται και σήμερα

Ονόματα ανδρών
Αγαθοκλής (αγαθός+κλέος) ο έχων καλή φήμη.
Αγησίλαος ( άγω+λαός) ο ικανός ηγέτης .
Αθηναγόρας (Αθήναι+αγορά) ο σοφός αγορητής
Αθηνόδωρος (Αθηνά+δώρο) δώρο της Αθηνάς, ο σοφός.
Αλέξανδρος (αλέξω:απομακρύνω+ανήρ) ο απωθών τους άνδρες, ο ανδρείος.
Αλκιβιάδης (αλκή+βία) ο τολμηρότατος.
Ανδροκλής (ανήρ+κλέος) ο ένδοξος.
Αριστογένης (άριστος+γένος) ο ευγενής.
Αριστόβουλος (άριστος+βουλή) ο άριστος σύμβουλος.
Αριστοκλής (άριστος+κλέος) ο έχων άριστη δόξα.
Αριστομένης (άριστος+μένος) ο ανδρειότατος.
Δημοσθένης (δήμος+σθένος) η δύναμη του λαού.
Διογένης (Ζευς+γένος) ο Θεογένητος
Διομήδης (Διός+μέδων:άρχων) ο άρχων με θεία δύναμη.
Επαμεινώνδας (επί+άμεινον) ο προοδευτικός.
Ετεοκλής (ετεός:αληθής+κλέος) ο έχων αληθινή δόξα.
Ευαγόρας (ευ+αγορεύω) ο καλός ομιλητής.
Ευρυβιάδης (ευρύς+βία) ο πολύ αυταρχικός.
Ευρυσθένης (ευρύς+σθένος) ο καρτερικότατος.
Θεμιστοκλής (θέμις+κλέος) ο ένδοξος υπερασπιστής του δικαίου.
Θουκυδίδης (Θεού+κύδος:δόξα) ο δοξάζων τον θεό.
Θρασύβουλος (θρασύς+βουλεύομαι) ο τολμηρά σκεπτόμενος.
Ιάσων (ίασις:θεραπεία) ο θεραπευτής.
Ίων (ίον:άνθος) ο μενεξεδένιος.
Κίμων (χίμων:χειμών) ο θυελλώδης.
Κλέαρχος (κλέος+άρχω) ο ένδοξος άρχων.
Κλεόβουλος (κλέος+βουλή) ο επινοητικότατος.
Κλεομένης (κλέος+μένος) ο ένδοξος για τη γενναιότητά του.
Κρίτων (κρίνω) ο ευφυής.
Λέανδρος (λαός+ανήρ) ο ανδρείος του λαού.
Μενέλαος (μένος+λαός) η ορμή του λαού.
Μιλτιάδης (μίλτος:ερυθρά βαφή) ο αιματώδης, ο ανδρείος.
Νεοκλής (νέος+κλέος) η νέα δόξα.
Ξενοφών : ο ανδρείος ηγέτης των ξένων
Οδυσσεύς (οδύσσομαι:διώκομαι) ο διωκόμενος υπό των θεών.
Ορέστης (όρος+ίσταμαι) ο ορεσίβιος.
Πάτροκλος (πατρίς+κλέος) η δόξα της πατρίδος
Περικλής (περί+κλέος) ο ένδοξος
Πολυδεύκης (πολύ+δεύκος:γλεύκος) ο πολύ γλυκός
Πύρρος (εκ του πυρρός) ο ξανθοκόκκινος
Σόλων (πιθανώς από το ρ. σέλλω:σείω) ο διασείσας το παλαιό, ριζοσπάστης
Σοφοκλής (σοφός+κλέος) ο έχων δόξα σοφού
Σωκράτης (σώζω+κράτος) ο σωτήρ του κράτους
Τηλέμαχος (τηλέ: μακριά+μάχομαι) ο αγωνιζόμενος μακράν της πατρίδος
Τιμολέων (τιμή+λέων) ο ισχυρός ως λέων
Φαίδων (φως) ο λαμπρός καθ όλα
Φίλιππος (φιλώ+ίππος) ο αγαπών τους ίππους
Φοίβος (φάος:φως) ο ακτινοβόλος
Φρίξος (φρίττω) ο τρομακτικός.                                                         Σημασία ελληνικών ονομάτων

Ονόματα γυναικών
Αγαθόκλεια (αγαθή+κλέος) η έχουσα καλή φήμη
Αγαθονίκη (αγαθή+νίκη) η νικήτρια ένδοξης νίκης.
Aλκηστις (αλκή+εστία) η χάρη της οικογενείας
Αλκμήνη (αλκή+μήνη:σελήνη) η ακτινοβολούσα.
Ανδρομάχη (ανήρ+μάχομαι) η πρόμαχος.
Αριάδνη (άρι:πολύ+αγνή) η αγνότατη
Αρσινόη (άρσις < αίρω+νους) η υψηλόφρων.
Αφροδίτη (αφρός+αναδύω) η αφρογενής, η ωραιοτάτη.
Δηϊδάμεια (δήϊος:εχθρός+δαμάζω) η νικήτρια των εχθρών.
Διώνη (εκ του Διός) η θεϊκή.
Ερατώ (ερώ:αγαπώ) η αξιολάτρευτη, Μούσα
Εριφύλη (έρι:πολύ+φύλον) η έξοχη των γυναικών.
Ευδοξία (ευ+δόξα) η έχουσα καλή φήμη.
Ευνομία (ευ+νέμω:διανέμω) η δίκαιη χορηγός των αγαθών.
Ευρυδίκη (ευρύς+δίκη) η πολύ δίκαιη.
Ευρύκλεια (ευρύς+κλέος) η πολυένδοξη.
Ευτέρπη (ευ+τέρπω) η πολύ ευχάριστη, Μούσα.
Ήβη (ήβη:ακμή) η πάντοτε θαλερή, νέα
Ηλέκτρα (ηλέκτωρ:ο ακτινοβολών ήλιος) η ακτινοβολούσα από χάρη
Ηρώ (Ήρα) η προσωποποίηση της Θεάς Ήρας
Θάλεια (θάλλω) η δροσερή, η ωραία, Μούσα
Θέμις (τίθημι>θεσμός) η θεά του Δικαίου, η άκρως δίκαιη.
Ιοκάστη (ίον+κάζω:στολίζω) η ωραία ως μενεξές.
Ιππολύτη (ίππος+λύω) η αρματιλάτις.
Ίρις (είρω:αγγέλω) η αγγελιοφόρος των θεών.
Ιφιγένεια (ίφι:ισχυρά+γίγνομαι) η πολύ ισχυρή.
Καλλιόπη (κάλλος+ωψ:οφθαλμός) η έχουσα ωραία μάτια.
Καλλιρρόη ( καλώς+ρέω) η δροσερή ως καθαρό νερό.
Κλειώ (κλέος) Η ένδοξη, Μούσα.
Κλεονίκη (κλέος+νίκη) η ένδοξη νικήτρια.
Κλεοπάτρα (κλέος+πάτρη) η δόξα της πατρίδος.
Λητώ (λανθάνω) η μυστηριώδης.
Μελπομένη (μέλπω) η ευφραίνουσα με το άσμα της.
Μυρτώ (μύρτον) η ευχάριστη ως μυρτιά.
Ναυσικά (ναυς+καίνυμαι:υμνούμαι) η υμνούμενη από τους ναυτικούς.
Νεφέλη (νέφω:χύνω ύδωρ) η προσφέρουσα ζωογόνον ύδωρ.
Ξανθίππη η ξανθή ιππεύτρια.
Πηνελόπη (πήνη:υφάδι+λέπω:εκτυλίσσω) η καλλιτέχνις υφάντρια.
Πολυξένη (πολύ+ξενία) η πολύ φιλόξενη.
Πολύμνια (πολύς+ύμνος) η θεία τραγουδίστρια, Μούσα.
Τερψιχόρη (τέρπω+χορός) η τέρπουσα με το χορό της, Μούσα.
Φαίδρα (φαιδρός < φως) η φωτεινή, η λάμπουσα από χάρη.
Φερενίκη (φέρω+νίκη) η νικηφόρος
Φιλομήλα (φιλώ+μέλος) η φιλόμουσος, η φίλη της αρμονίας.
Χρυσηϊς (χρυσός) η πολύτιμη, η χρυσαφένεια.
Ονοματοπαίγνια
(η ετυμολογία των ονομάτων αφορμή για ψάξιμο και παιχνίδι)
Βοηθήματα: Λεξικό Νέας Ελληνικής Γλώσσης Γ. Μπαμπινιώτη, Μέγα Λεξικό της Ελληνικής Γλώσσης Henry G.Liddell- Robert Scott.

ΡΑΨΩΔΙΑ Χ 247- 394

Η μονομαχία Έκτορα και Αχιλλέα ΡΑΨΩΔΙΑ Χ 

Η θεά Αθηνά πείθει με δόλο τον Έκτορα να αντιμετωπίσει τον Αχιλλέα.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Ο Έκτορας δυναμωμένος από την παραπλανητική υπόσχεση της Αθηνάς-Δηίφοβου ότι θα του συμπαρασταθεί, στέκεται σε θέση μάχης απέναντι από τον Αχιλλέα, ομολογεί ότι προηγουμένως τον είχε φοβηθεί, αλλά τώρα είναι αποφασισμένος να τον αντιμετωπίσει. Του ζητά να κάνουν μια συμφωνία: όποιος νικήσει να δώσει το νεκρό σώμα του άλλου στους δικούς του για ταφή. Ο Αχιλλέας δε δέχεται την πρόταση και δηλώνει ότι το μίσος που τους χωρίζει είναι αγεφύρωτο. Ρίχνει πρώτος το δόρυ, αλλά ο Έκτορας ξεφεύγει με έναν ελιγμό. Αποκτά αυτοπεποίθηση και τολμά να πει ότι θα νικήσει τον Αχιλλέα. Δεν αντιλήφθηκε ότι η Αθηνά του έδωσε το δόρυ του. Ο Έκτορας ρίχνει το δόρυ του, όμως αυτό χτυπά στην ασπίδα του Αχιλλέα και πέφτει μακριά. Αναζητά γεμάτος αγωνία τον Δηίφοβο, για να του δώσει άλλο δόρυ, αλλά δεν τον βρίσκει πουθενά και αντιλαμβάνεται το δόλο της Αθηνάς. Δεν παραιτείται, ορμά με το σπαθί του, αλλά ο Αχιλλέας αποκρούει το χτύπημα και δίνει το θανατηφόρο χτύπημα στον Έκτορα, δηλώνοντας ικανοποιημένος που εκδικήθηκε το θάνατο του Πατρόκλου.

Η μονομαχία Αχιλλέα-Έκτορα είναι το κεντρικό επεισόδιο μέσα στην Ιλιάδα, γιατί σ' αυτή καταλήγει το θέμα της εκδίκησης κι αυτή δημιουργεί όλες τις καταστάσεις που ακολουθούν και οδηγεί κατ' ευθείαν στη λύση του δράματος. Ίσως σ' αυτόν το λόγο οφείλεται και το γεγονός ότι όλες οι άλλες σπουδαίες μονομαχίες στο έπος διακόπτονται άλλοτε από κάποιο θεό, άλλοτε από κάποιο φυσικό γεγονός, άλλοτε από κάποιον άλλο ήρωα.

ΕΝΟΤΗΤΕΣ

           Η πρώτη φάση της μονομαχίας ( 247 – 295) :

Ο λόγος του Έκτορα (Ο Έκτορας ανακτά την αγωνιστική του διάθεση, δεν καυχιέται, ούτε απειλεί. Με αξιοπρέπεια, ευγένεια προτείνει συμφωνία αμοιβαίας ιπποτικής μεταχείρισης του νεκρού σώματος του ηττημένου στην μονομαχία που θα ακολουθήσει.)

Η απάντηση του Αχιλλέα (Ο Αχιλλέας αρνείται και με μια παραστατική έκφραση του «αδύνατου» υπογραμμίζει το αγεφύρωτο μίσος που τους χωρίζει. Προδικάζει με αλαζονική έπαρση και εκδικητική μανία τη νίκη του «συν Αθηνά» και το θάνατο του Έκτορα.)

Η κονταρομαχία  (Πρώτη άστοχη βολή του Αχιλλέα, το κοντάρι ξαναβρίσκεται στα χέρια του με θεϊκή παρέμβαση. Ξεθαρρεύει ο Έκτορας, ειρωνεύεται, εύχεται να ανακουφίσει τους Τρώες σκοτώνοντας τον Αχιλλέα. Εύστοχη η βολή του, αλλά χτυπάει στην ασπίδα και τινάζεται μακριά. Πανικόβλητος ζητάει βοήθεια από τον Διήφοβο, αλλά δεν ήταν εκεί.)

2      Η δεύτερη φάση της μονομαχίας ( 296- 366) :

Ο δραματικός μονόλογος του Έκτορα

Η τελική φάση-  ο θάνατος του Έκτορα

          Ο πρώτος διασυρμός του νεκρού Έκτορα και ο θρίαμβος του Αχιλλέα ( 367 – 394)

Ομήρου Ιλιάς

Ομήρου Ιλιάδα, σχολιασμός διδακτικών ενοτήτων from Georgia Dimitropoulou

Ραψωδία Σ, Οπλοποιία

Ιλιάδα, ραψ.Σ 478-616

Ο Ήφαιστος κατασκευάζει την πανοπλία του Αχιλλέα-

Περιγραφή της ασπίδας

 

ΔΟΜΗ:

1Η ΕΝΟΤΗΤΑ: στ.478-488: Κατασκευή της ασπίδας – Εικονογράφηση: κοσμικά στοιχεία.

2Η ΕΝΟΤΗΤΑ: στ.489-507: Εικονογράφηση: μια πόλη σε καιρό ειρήνης.

3Η ΕΝΟΤΗΤΑ: στ.508-539: Εικονογράφηση: μια πόλη σε καιρό πολέμου.

4Η ΕΝΟΤΗΤΑ: στ.540-571: Εικονογράφηση: σκηνές από το γεωργικό βίο.

5Η ΕΝΟΤΗΤΑ: στ.572-588: Εικονογράφηση: σκηνές από τον κτηνοτροφικό βίο.

6Η ΕΝΟΤΗΤΑ: στ.589-605: Εικονογράφηση: ο χορός.

7Η ΕΝΟΤΗΤΑ: στ.606-616: Εικονογράφηση: ο Ωκεανός – Κατασκευή των άλλων όπλων – Αναχώρηση της Θέτιδας.

ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΣ ΣΚΗΝΩΝ : Καθώς ο Αχιλλέας θα βαδίζει προς το θάνατο θα κρατά στα χέρια του απεικόνιση σκηνών από τη ζωή.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ : Ο Ήφαιστος κατασκεύασε για τον Αχιλλέα μια μεγάλη και δυνατή ασπίδα και τη διακόσμησε με διάφορες εικόνες. Φιλοτέχνησε στην επιφάνειά της τη γη, τον ουρανό, τη θάλασσα, τον ήλιο, το φεγγάρι και όλα τα άστρα, δυο πολιτείες: στην πρώτη γίνονταν γάμοι με χορούς και γλέντια και στην αγορά της είχε στηθεί δίκη, ενώ στη δεύτερη γινόταν πόλεμος με παρόντες τους θεούς του πολέμου, σκηνές από τη γεωργική ζωή: το όργωμα, το θερισμό και τον τρύγο, σκηνές από την κτηνοτροφική ζωή: ένα κοπάδι βοδιών που του επιτίθενται δυο λιοντάρια, ένα κοπάδι προβάτων στο λιβάδι και στάνες , μια σκηνή χορού  με νέους και νέες , με τον αοιδό με τη φόρμιγγα  στη μέση  και γύρω γύρω τον κόσμο που διασκέδαζε , και τέλος  τον Ωκεανό. Έφτιαξε εκτός από την ασπίδα και θώρακα, περικεφαλαία και κνημίδες.

Η ασπίδα του Αχιλλέα σύμφωνα με τον Weniger

Στον κεντρικό και στον περιφερειακό κύκλο: το σύμπαν  και ο Ωκεανός, τα κοσμικά στοιχεία που κλείνουν και περιορίζουν την ανθρώπινη ζωή και δράση.

Ανάμεσα, σε ομόκεντρους κύκλους απεικονίζονται 9 σκηνές από την κοινωνική και αγροτική ζωή: Η γαμήλια πομπή, απονομή δικαιοσύνης, μια πολιτεία πολιορκημένη, το όργωμα, ο θερισμός, ο τρύγος, ένα κοπάδι βοδιών απειλείται από λιοντάρια, ένα βοσκοτόπι και τέλος ο χορός.

Αφηγηματικές τεχνικές

Στην ενότητα κυριαρχεί η έκφραση (περιγραφή ενός έργου τέχνης) με πλήθος εικόνων και επιθέτων:  περιγραφή ανθρώπων, πραγμάτων, τόπων, περιγραφή έργων τέχνης. Η περιγραφή της ασπίδας του Αχιλλέα είναι μια φανταστική έκφραση, καθώς περιγράφεται ένα έργο τέχνης, όπως έχει δημιουργηθεί στη φαντασία του ποιητή με τη βοήθεια των καλλιτεχνικών παραστάσεων που έχει δει σε άλλα έργα. Ο ποιητής παρουσιάζει την εικόνα στο σύνολό της και στη συνέχεια επικεντρώνεται στις χαρακτηριστικές λεπτομέρειες. Δίνεται συνολικά η εικόνα, μετά αναλύεται στα επιμέρους με επισήμανση του ουσιαστικού. Οι εικόνες και οι σκηνές συνδυάζουν οπτικά, κινητικά και ακουστικά στοιχεία, είναι παραστατικές και ζωηρές και έχουν ρεαλιστικά στοιχεία. Η περιγραφή εμπλουτίζεται με αφηγηματικά στοιχεία.

Ραψωδία Π (684-867)

                                Το κύκνειο άσμα και ο θάνατος του Πάτροκλου

Τόπος : πεδίο της μάχης

Χρόνος : 26^η μέρα της Ιλιάδας

Πρόσωπα : Πάτροκλος, Έκτορας, Απόλλωνας

 

ΕΝΟΤΗΤΕΣ

1^η : Ο Πάτροκλος φτάνει έως τα τείχη της Τροίας (στ. 684-697)

2^η  : Η παρέμβαση του Απόλλωνα (στ. 698-726)

3^η  : Ο Πάτροκλος σκοτώνει τον Κεβριόνη (στ. 726-750)

4^η  : Η μάχη για το σώμα του νεκρού Κεβριόνη (στ. 751-785)

5^η  : Ο Απόλλωνας αφοπλίζει τον Πάτροκλο (στ. 786-804)

6^η  : Ο Εύφορβος τραυματίζει τον Πάτροκλο (στ. 805-817)

7^η  : Ο Έκτορας σκοτώνει τον Πάτροκλο (στ. 818-867)

Η ΑΡΙΣΤΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΤΡΟΚΛΟΥ

•  Σκοτώνει εννέα αντιπάλους και τρέπει άλλους σε φυγή (694-697)
• Επιχειρεί τέσσερις φορές ν’ ανέβει στα τείχη της Τροίας. Θα το είχε καταφέρει, αν δεν παρενέβαινε ο Απόλλωνας. 
• Αντιμετωπίζει επιτυχώς την επίθεση του Έκτορα σκοτώνοντας τον ηνίοχό του, Κεβριόνη.
• Μετά τη σκύλευση του Κεβριόνη, επιτίθεται τρεις φορές στους Τρώες και κάθε φορά σκοτώνει εννέα Τρώες(συνολικά 27).  Σε καμία αριστεία δεν έχει γίνει κάτι παρόμοιο. 
• Αποκορύφωμα της αριστείας του Πατρόκλου.Είναι τραγική η αριστεία του Πατρόκλου, καθώς οδηγείται προς τον θάνατο, προκειμένου να επιστρέψει ο Αχιλλέας στη μάχη.
•  Γενναίος, ιδιαίτερα συμπαθής, θαρραλέος, τολμηρός, εγωιστής, φιγούρα που διαπράττει ύβρη, αφού παρακούει τις εντολές του Αχιλλέα και ξεχνάει τις προειδοποιήσεις του Απόλλωνα, εξιλαστήριο θύμα του Δία.

ΡΑΨ. Ι 225 – 431 Η ΠΡΕΣΒΕΊΑ ΣΤΟΝ ΑΧΙΛΛΕΑ

Νύχτα προς την 26^η μέρα

Τα πρόσωπα της πρεσβείας: 

Ο Νέστορας  προτείνει να στείλουν αμέσως πρεσβεία στον Αχιλλέα. Επιλέγει τα κατάλληλα πρόσωπα: το Φοίνικα, για τους δεσμούς που τον συνδέουν με τον Αχιλλέα, σύμβουλος και παιδαγωγός του, τον Οδυσσέα για την ευστροφία, πειθώ και ρητορική του δεινότητα και τον Αίαντα, γιατί του μοιάζει, γενναίος πολεμιστής και στενές φιλικές σχέσεις (άλλωστε είναι και πρώτος του ξάδερφος). Μαζί τους και δύο κήρυκες. 

Οδυσσέας είναι ένας ήρωας που διαδραματίζει σημαντικό ρόλο και διαθέτει μεγάλη επιρροή στο στρατόπεδο των Αχαιών. Αυτός όπως και ο Νέστορας παίζουν συχνά το ρόλο του σοφού συμβούλου. Είναι ικανότατος στο λόγο και την πειθώ και αυτή του η ικανότητα είναι απολύτως απαραίτητη για να μεταπείσει έναν θυμωμένο και πληγωμένο στην υπερηφάνειά του ήρωα, όπως είναι ο  Αχιλλέας. 

 Ο Φοίνικας, είναι ένας από τους Μυρμιδόνες. Στον πόλεμο παρουσιάζεται ως ηνίοχος, είναι πιο ηλικιωμένος, γνωρίζει τον Αχιλλέα από την παιδική του ηλικία και λειτουργεί ως "πατρική φιγούρα". Ο Αχιλλέας φαίνεται να τον αγαπά και να τον εμπιστεύεται και  εκείνος άλλοτε μεσολαβεί για χάρη του άλλοτε τον συνοδεύει σε σημαντικές στιγμές του. Στην ίδια ραψωδία, Ι 434 και εξής, τον βλέπουμε να απευθύνεται στον Αχιλλέα με δάκρυα στα μάτια, απόδειξη της στενής σχέσης του μαζί του.

Ο Αίαντας είναι ένας από τους γενναιότερους πολεμιστές, έχει διακριθεί με αριστεία στη μάχη και έχει φιλικές σχέσεις με τον Αχιλλέα. Επανειλημμένες απεικονίσεις των δύο ηρώων τους δείχνουν να παίζουν κατά την ανάπαυλα από τις μάχες.

Ο Λόγος του Οδυσσέα

Δομή του προτρεπτικού παρακλητικού λόγου

Πρόλογος: στ. 225 – 231 Προσφώνηση Αχιλλέα – φιλοφρόνηση για το πλούσιο δείπνο

•    Αν δεν μπει στη μάχη ο Αχιλλέας οι Αχαιοί χάνονται. Τονίζει την κρισιμότητα της κατάστασης του στρατού και τους δικαιολογημένους φόβους.

Κύριο μέρος  - επιχειρηματολογία: 232 – 300

•    Ο Δίας ενθαρρύνει τους Τρώες με καλούς οιωνούς ( στ. 236)

•    Ο Έκτορας έχει καταληφθεί από μανία πολεμική και περιμένει να ξημερώσει η ημέρα και θα κάψει τα πλοία και θα σκοτώσει τους Αχαιούς (στ. 237 -243) (ΑΤΗ- ΥΒΡΗ, βαδίζει προς την καταστροφή του)

•    1ο επιχείρημα (247-251): Έκκληση σωτηρίας - Υπογραμμίζει ότι θα είναι αργά αν δεν σπεύσει τώρα ο Αχιλλέας να βοηθήσει   (στ. 250) Στόχος: ψυχολογικός και ηθικός για κάτι μελλοντικό. Προσπαθεί να κάνει τον Αχιλλέα να νιώσει τύψεις.

•    2ο επιχείρημα (252-261): Έκκληση παραμερισμού του θυμού - Επικαλείται τις συμβουλές του Πηλέα, να είναι μετριοπαθής στο θυμό του ( στ. 256). Στόχος: ψυχολογικός και ηθικός που σχετίζεται με το παρελθόν.

•    3ο επιχείρημα (261-199): Έκκληση παραμερισμού του θυμού - Απαριθμεί τα πολλά και εξαίρετα δώρα που θα δώσει ο Αγαμέμνονας (στ. 261 -299). Στόχος: ψυχολογικός και ηθικός για κάτι μελλοντικό. Ορισμένα δίνονται άμεσα και είναι υλικά, ενώ άλλα θα δοθούν στο μέλλον. Επίσης, σημαντικά είναι τα ηθικά δώρα δηλ. η δόξα και η τιμή για τον ήρωα. Στην απαρίθμηση των δώρων αξίζει να επισημάνουμε: α) Στην αξιολογική κλίμακα των δώρων που θα δοθούν άμεσα (στ. 277) η Βρισηίδα τοποθετείται στο τέλος και αφιερώνονται σ’ αυτήν τέσσερις ολόκληροι στίχοι (στ. 273-276)· τονίζεται έτσι η σημαντικότητά της και η αξία της επιστροφής της, αφού αυτήν ήταν η αιτία του θυμού του ήρωα. β) Ο όρκος του Αγαμέμνονα (στ. 274-276) υπονοεί ότι ο αρχιστράτηγος είχε αντιληφθεί το λάθος του από την πρώτη στιγμή, γι’ αυτό άλλωστε απέφυγε να αγγίξει την κόρη· ο εγωισμός του ωστόσο δεν του επέτρεπε να επανορθώσει. γ) Εκτός από τα δώρα που θα δοθούν άμεσα, ο Αγαμέμνονας υπόσχεται και άλλα για το μέλλον (στ. 277-299): αυτά θα δοθούν όμως σε δυο δόσεις· μετά την άλωση της Τροίας (277¬282) και μετά την επιστροφή στην πατρίδα (283-299) και εξαρτώνται από αστάθμητους παράγοντες και από τη θέληση των θεών.

Δώρα στην Ομηρική κοινωνία: 1. Δώρα φιλοξενίας (ξενήια): επιβεβαιώνουν το φιλικό δεσμό, 2. Γαμήλια δώρα (ένδα): τα έδινε ο γαμπρός και 3. Δώρα για αποζημίωση (άποινα): για βλάβη, πληρωμή ή ποινή.

Επίλογος: 300 – 306   4ο επιχείρημα:  Έκκληση για οίκτο στο στράτευμα – το δέλεαρ της δόξας, κέντρισμα φιλότιμου. Στόχος: ψυχολογικός για κάτι μελλοντικό.

Ο Οδυσσέας παροτρύνει τον Αχιλλέας να σπλαχνιστεί τουλάχιστον τους Αχαιούς, που κινδυνεύουν και που θα τον τιμήσουν ως θεό (στ. 302). Και ως επιστέγασμα όλων των επιχειρημάτων, επιφέρει το δελεαστικότατο επιχείρημα ότι τώρα είναι ευκαιρία να σκοτώσει τον Έκτορα, που βρίσκεται μακριά από τα κάστρα της Τροίας, και να κερδίσει άμετρη δόξα.

Έκτορας και Ανδρομάχη ΡΑΨΩΔΙΑ Ζ 369-529

22^η μέρα της Ιλιάδας, πύλες – τείχη Τροίας και ανάκτορο Τροίας

Η ποιητική λειτουργία της σκηνής: Σε μια κρίσιμη για του Τρώες στιγμή του πολέμου, ενώ το σχέδιο δικαίωσης του Αχιλλέα δεν έχει τεθεί ακόμα σ’ εφαρμογή, ο ποιητής μας γνωρίζει το πρωτοπαλίκαρο των Τρώων, τον Έκτορα ως σύζυγο και πατέρα και όλα όσα αυτός υπερασπίζεται στο πεδίο της μάχης. Η σκηνή είναι μια ειρηνική ανάπαυλα στα πολεμικά επεισόδια που προηγούνταν και σ’ αυτά που θ’ ακολουθήσουν. Ο Έκτορας θα πρωταγωνιστήσει στο εξής στις ήττες των Αχαιών κουβαλώντας όμως πάνω του τη σκιά του θανάτου του και τις προφητείες για την καταστροφή της Τροίας. Φαίνονται οι ανθρώπινες πλευρές των ηρώων και κατά συνέπεια και ο ανθρωπισμός του Ομήρου

και προβάλλει και ένα αντιπολεμικό μήνυμα. 

σκηνή	σκηνικό	τίτλος
1η 369 - 389	Ανάκτορο Έκτορα	Αναζήτηση Ανδρομάχης από τον Έκτορα
2η 390 - 494	Σκαιές Πύλες	Συνάντηση – συνομιλία Έκτορα και Ανδρομάχης
3η 495 – 502	Ανάκτορο Έκτορα	Θρήνος για τον Έκτορα
4η 503 – 529	Από τις Σκαιές Πύλες προς την τρωική πεδιάδα	Συνάντηση Πάρη - Έκτορα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΤΙΧΩΝ
Στ. 369-389: Αναζήτηση της Ανδρομάχης από τον Έκτορα στο κατώφλι του σπιτιού του (1^η σκηνή: Έκτορας, οικονόμος, δούλες)

Ο Έκτορας έχει ήδη μιλήσει με τον Πάρη. Λίγο πριν βγει στη μάχη λοιπόν, έχοντας στο μυαλό του ότι ίσως αυτή είναι η τελευταία του ευκαιρία να αγκαλιάσει και να φιλήσει τη γυναίκα του και το γιο του, τρέχει να τους δει και να τους αποχαιρετήσει. Ψάχνει να τους βρει στο παλάτι. Όπως όμως μας εκμυστηρεύεται ο ποιητής, η Ανδρομάχη βρίσκεται μαζί με τον Εκτορίδη, το γιο του Έκτορα, Αστυάνακτα και την τροφό στον πύργο. Ο Όμηρος μας κάνει γνώστες αυτού του μυστικού και για να επιτείνει την αγωνία του αναγνώστη, αλλά και για να δώσει έμφαση στον αντίχτυπο που είχαν τα πολεμικά γεγονότα στους ανθρώπους που έμεναν πίσω. Ο Έκτορας δε γνωρίζει τίποτε από όλα αυτά και ζητά πληροφορίες από μια οικονόμο. Διατυπώνει λοιπόν μια σειρά από άστοχα ερωτήματα, που ενώ είναι εύστοχα και αληθοφανή, στην πραγματικότητα δεν οδηγούν στη σωστή απάντηση. Ο Όμηρος επέλεξε τη μέθοδο αυτή για να τονίσει το πού πραγματικά βρίσκεται η Ανδρομάχη εκείνη τη στιγμή και να μεγαλώσει την αγωνία των αναγνωστών. Η οικονόμος τελικά απαντά σε όλες τις άστοχες ερωτήσεις του Έκτορα και δίνει και επιπλέον πληροφορίες. Έτσι του αναφέρει την αιτία που οδήγησε την Ανδρομάχη στα τείχη (νίκες Αχαιών), την ψυχολογική κατάσταση στην οποία βρίσκεται (γεμάτη αγωνία ) και τέλος ότι δεν είναι μόνη της εκεί, ( με το γιο τους και την τροφό ).

ΡΑΨΩΔΙΑ Γ 121-244 Η τειχοσκοπία

            Τόπος : Το δωμάτιο της Ελένης, τα τείχη της Τροίας, το πεδίο μάχης έξω από τα τείχη

Χρόνος : 22^η μέρα της Ιλιάδας

Πρόσωπα : Ίρις (με τη μορφή της Λαοδίκης), Ελένη, γέροντες Τρώες, Πρίαμος

 Χωρισμός σε νοηματικές ενότητες

1^η ενότητα(στίχοι 121- 140):Η Ίριδα ενημερώνει την Ελένη για τη μονομαχία και την παροτρύνει να έλθει στα τείχη.

2^η ενότητα(στίχοι 141- 160):Η Ελένη ανεβαίνει στα τείχη και θαυμάζεται από τους γέροντες για την ομορφιά της.

3^η ενότητα(στίχοι 161- 177): Συνάντηση και συζήτηση Πρίαμου και Ελένης.

4^η ενότητα(στίχοι 177-190): Συζήτηση για τον Αγαμέμνονα.

5^η ενότητα(στίχοι 191- 224): Συζήτηση για τον Οδυσσέα και το Μενέλαο.

6^η ενότητα(στίχοι 225- 235): Συζήτηση για τον Αίαντα και τον Ιδομενέα.

7^η ενότητα(στίχοι 236-244): Αναφορά της Ελένη στα αδέρφια της, Κάστορα και Πολυδεύκη.

Το εσωτερικό της  Τροίας

Η Ίριδα καλεί την Ελένη να παρακολουθήσει από τα τείχη τη μονομαχία που θα κρίνει την τύχη της. Ως γυναίκα διαθέτει το δικό της, προσωπικό θάλαμο ,όπου ασχολείται με το υφαντό της(στίχος 141) .Από την άλλη πλευρά , η Τροία διαθέτει ισχυρά τείχη με πύργους αλλά και πύλες. Η σημαντικότερη πύλη που αναφέρεται (στ.145) είναι οι Σκαιές Πύλες που διαθέτουν ισχυρό και ευρύ πύργο πάνω από αυτές. Εκεί κατευθύνεται με τις θεραπαινίδες της η Ελένη. Ας φανταστούμε λοιπόν, τον πύργο τόσο ευρύχωρο και άνετο, που να χωράει όλους τους αρχηγούς και συμβούλους των Τρώων, καθώς αυτοί έχουν την πλήρη εικόνα του πεδίου της μάχης που απλώνεται από κάτω τους. 

Α 494-612- ΣΚΗΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΌΛΥΜΠΟ

Η ΣΥΜΦΙΛΙΩΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ

Δομή 
1η ενότητα: στ.494-531: Η Θέτις στον Όλυμπο - Ο διάλογός της με το Δία.

2η ενότητα: στ. 532- 571: Διάλογος Ήρας - Δία.
3η ενότητα: στ. 572- 612: Η παρέμβαση του Ήφαιστου - Το κλείσιμο της μέρας.

ΒΑΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ:

    1)      Η κοινωνική οργάνωση των θεών και η σχέση της με την ανδροκρατούμενη κοινωνία των θνητών.

    2)      Η σχέση της σύγκρουσης στον Όλυμπο με τη σύγκρουση στο στρατόπεδο των Αχαιών.

    3)      Έριδες των θεών για χάρη των θνητών.

    4)      Η θεϊκή οικογένεια.

    5)      Το πάθημα του Ήφαιστου.

    6)      Η εναλλαγή σοβαρού και κωμικού στοιχείου.

    Η σχέση της σύγκρουσης στον Όλυμπο (συνέλευση θεών, σύγκρουση Δία-Ήρας) με τη σύγκρουση στο στρατόπεδο των Αχαιών (Αχιλλέας-Αγαμέμνων):

ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ:

  1)    Η σύγκρουση έρχεται ύστερα από μια ικεσία. Οι ικεσίες-παρακλήσεις ακούγονται από απελπισμένους γονείς, που θερμοπαρακαλούν για την τύχη των παιδιών τους.

     2)      Συγκρούονται οι δύο πρώτοι στην κοινωνία τους (Αχιλλέας-Αγαμέμνων / Δίας-Ήρα). 

     3)      Η σύγκρουση έχει στην αρχή της μορφή ήπιας αντιπαράθεσης.

    4)      Η σύγκρουση κορυφώνεται με ένα ξέσπασμα που συνοδεύεται από βαρύτατους χαρακτηρισμούς και απειλές.

     5)      Ο αρχηγός δηλώνει ότι θα καταφύγει στη βία.

     6)      Ο ένας από τους δύο αντιμαχόμενους υποχωρεί.

     7)      Κάποιος μεσολαβεί για να εκτονώσει την ένταση (Νέστωρας / Ήφαιστος).

     8)      Οι άλλοι συμμετέχοντες – «κοινό» δεν τολμούν να παρέμβουν, μένουν βουβοί και ζαρωμένοι.

ΔΙΑΦΟΡΕΣ:

  1) Στον Όλυμπο δυνατότερος είναι ο αρχηγός. Στο στρατόπεδο των Αχαιών, δυνατότερος και γενναιότερος είναι ο δεύτερος των Αχαιών.

     2)      Στον Όλυμπο ξεσπάει μόνο ο Δίας, ενώ στο στρατόπεδο των Αχαιών ξεσπούν και ο Αγαμέμνονας και ο Αχιλλέας.

   3)      Ενώ στον Όλυμπο ύβρεις και απειλές εκτοξεύει μόνο ο Δίας, στο στρατόπεδο των Αχαιών ο Αγαμέμνονας και ο Αχιλλέας υβρίζουν και απειλούν ο ένας τον άλλον.

    4)      Η Ήρα δεν αμφισβητεί την ηγετική θέση του Δία, ενώ ο Αχιλλέας αμφισβητεί την ηγετική θέση του Αγαμέμνονα.

    5)      Η Ήρα υποχωρεί από φόβο, ενώ ο Αχιλλέας υποχωρεί ύστερα από παρέμβαση της Αθηνάς.

   6)      Ενώ η προσπάθεια του Ήφαιστου είναι πετυχημένη, ο Νέστορας αποτυγχάνει να εκτονώσει με θετικό τρόπο την ένταση.

    7) Οι Θεοί φιλονικούν για θέματα των θνητών και όχι για δικά τους ζητήματα, ενώ οι θνητοί ερίζουν για τις μεταξύ τους διαφορές.

    8) Η συγκέντρωση των Θεών κράτησε λίγο και τελείωσε με ένα γλέντι, ενώ η σύγκρουση των θνητών κράτησε πολύ και δεν έκλεισε ήρεμα και ειρηνικά.

 
Διασκεδάζει την τεταμένη ατμόσφαιρα με εναλλαγή σοβαρού - κωμικού (στοιχείο τεχνικής του Ομήρου)

α) σοβαρότητα:

• Θεωρεί τα ανθρώπινα προβλήματα  ασήμαντα να ταράξουν τη μακαριότητα των θεών, γι’ αυτό με πολύ διπλωματικό τρόπο ψέγει το Δία και την Ήρα για τον καυγά τους.
• Συμβουλεύει τη μητέρα του να υποταχθεί επιβεβαιώνοντας τη δύναμη του Δία.
• Υπενθυμίζει στην  Ήρα ως μέσο πειθούς το προσωπικό του πάθημα, όταν εναντιώθηκε στη βουλή του Δία, καθώς οι αποφάσεις του είναι οριστικές, αμετάκλητες και αδιαμφισβήτητες.
• Κερνάει τη μητέρα του και τους άλλους θεούς, θέλοντας να τους παρηγορήσει και να τους βοηθήσει να ξεχάσουν τη θλίψη τους.

β) κωμικά στοιχεία:

• Εικόνες επιχειρημάτων(στ. 580 –581 κ΄588) και προσωπικού παθήματος( στ. 591 – 594): ο «ιπτάμενος» Ήφαιστος.
• Η εικόνα του χωλού (κουτσού) οινοχόου, κακοσχηματισμένου και άσχημου, σε αντίθεση με τα γνωστά σύμβολα αρμονίας, είναι τόσο χαλαρωτική και άμεση, όσο και η επίδραση του νέκταρ στη διάθεση των αθανάτων.