Δ΄ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΣΤΙΧΟΙ: 1500-1592

Θέματα:

1. Η ολοκλήρωση της μηχανής: προηγούμενες φάσεις: α)σχεδιασμός της στο τέλος του Β' Επεισοδίου και β)υλοποίηση του μεγαλύτερου μέρους της στο Γ' Επεισόδιο με την εξύφανση του δόλου. Στο Δ' Επεισόδιο, ολοκληρώνεται η μηχανή σωτηρίας.

Σύμμαχοί ηρώων: Σιωπή Θεονόης, σιωπή Χορού και Σκευή Μενελάου

Νέα Εμπόδια: Προτάσεις Θεοκλύμενου

Τρόποι υπέρβασης δυσκολιών: Λογικά Επιχειρήματα (επίκληση στη λογική "ποιο το όφελος... αν πεθάνο;") και δημιουργία κατάλληλου συναισθηματικού κλίματος (επίκληση στο συναίσθημα: προσποίηση αγάπης, υπόσχεση γάμου, κολακεία της ματαιοδοξίας του Θεοκλύμενου "στους δούλους δούλος να μη γίνεις") και δίσημοι λόγοι.

2. Χαρακτήρες ηρώων.

ΣΚΗΝΟΓΡΑΦΙΑ (στοιχεία όψις):

Μετά το Β Στάσιμο και την παρέμβαση του Χορού με το μυστηριακό του τραγούδι, στη σκηνή εμφανίζονται η Ελένη και ο Μενέλαος. Εκείνη στα μαύρα, βαρυπενθούσα, εκείνος αστράφτει μέσα στην ολοκαίνουρια αρματωσιά του. Οι θεατές αναγνωρίζουν τον ομηρικό ήρωα, αφού τώρα φοράει χιτώνα καθαρό και κρατάει ασπίδα και δόρυ (εξυπηρετεί το σχέδιο απόδρασης, η νέα εικόνα του θυμίζει την πραγματική του ταυτότητα -βασιλιάς και ήρωας και αποκατάσταση του: πριν φοβισμένος ρακοφόρος και τώρα δυναμικός ήρωας). Μετά το μονόλογο της Ελένης βγαίνει στη σκηνή και ο Θεοκλύμενος μαζί με δύο δούλους που κρατούν τις νεκρικές προσφορές. Το ύφος της Ελένης, καθώς μιλάει με το Θεοκλύμενο, μπροστά στο Μενέλαο, ανάλογο των δίσημων λόγων.

ΕΝΟΤΗΤΕΣ – ΠΛΑΓΙΟΤΙΤΛΟΙ:

1^Η ΕΝΟΤΗΤΑ: Στ.1500-1523: Τα νέα από το παλάτι - Ο μονόλογος της Ελένης

            Η Ελένη στρέφεται προς το Χορό. Τον πληροφορεί πως η Θεονόη δεν αποκάλυψε την αλήθεια στο Θεοκλύμενο, αφού του είπε πως ο Μενέλαος πνίγηκε, άρα το σχέδιο εξαπάτησής του έχει τεθεί σε εφαρμογή. Στη συνέχεια προαναγγέλλει την έξοδο του βασιλιά από το παλάτι και ζητά την εχεμύθεια των γυναικών του Χορού.

2^Η ΕΝΟΤΗΤΑ: α)Στ.1524-1565: Η παρέμβαση του Θεοκλύμενου και οι αντιδράσεις της Ελένης.

                          β)Στ.1566-1580: Οι οδηγίες του Θεοκλύμενου.

            Ο Θεοκλύμενος διατάζει τους δούλους του που κρατούν τις νεκρικές προσφορές να βαδίζουν κατά την τάξη που όρισε ο ξένος. Έπειτα στρέφεται προς την Ελένη, η οποία δείχνει ταραγμένη και θλιμμένη. Την προτρέπει να μείνει μαζί του, γιατί φοβάται μήπως παρασυρμένη από τον πόνο της, πέσει στη θάλασσα. Εκείνη όμως του τονίζει ότι είναι καθήκον της να τιμήσει η ίδια τον πρώτο της άντρα, αλλά δεν υπάρχει κανένα όφελος να πεθάνει κι αυτή μαζί του. Με αυτή την απάντηση άλλωστε θα διαπιστώσει για μία ακόμη φορά ο Θεοκλύμενος πόσο άξια γυναίκα είναι η μελλοντική του σύζυγος. Γεμάτος χαρά μετά τη διαβεβαίωση της Ελένης, δίνει εντολή να ανοιχτεί στο πέλαγος η «πεντηκόντορος ναυς» με κυβερνήτη το Μενέλαο, στον οποίο οι ναύτες πρέπει να υπακούν πιστά. Την πρότασή του να ακολουθήσει κι αυτός τους ναύτες του στο καράβι, η Ελένη με πονηριά την απορρίπτει. Κύριο μέλημά του πρέπει να είναι οι ετοιμασίες του γάμου. Έτσι ο Θεοκλύμενος εγκαταλείπει χαρούμενος τη σκηνή, σκεπτόμενος μάλιστα ότι το σπίτι του θα μείνει αμόλυντο καθώς δε θα έρθει σε επαφή με το νεκρό.

3^Η ΕΝΟΤΗΤΑ: Στ.1581-1591: Η προσευχή του Μενελάου.

Ο Μενέλαος απευθύνει την τελευταία προσευχή προς το Δία, επικαλούμενος την προστατευτική του δύναμη και τη σοφία. Εύχεται οι θεοί να δώσουν τέλος στα βάσανά του που εξαιτίας αυτών υποφέρει πάρα πολλά χρόνια.

ΠΡΟΣΩΠΑ

ΕΛΕΝΗ: Δεν παρατηρούμε εντυπωσιακές αλλαγές από τα προηγούμενα επεισόδια. Έξυπνη, ετοιμόλογη, αποφασιστική κρατά στα χέρια της τη σωτηρία τη δική της και του Μενέλαου. Εξασφαλίζει τη σιωπή του χορού. Η επινοητικότητά της αρχίζει να αποδίδει αν και πρέπει να άρει τις τελευταίες επιφυλάξεις του Θεοκλύμενου, κάτι που τελικά καταφέρνει χρησιμοποιώντας τη φυσική της σαγήνη και εξυπνάδα (στ.1565) και ως κύριο επιχείρημα τον επικείμενο γάμο και κάνοντάς τον να πιστέψει πως αποτελεί υπόδειγμα συζύγου. Δυναμική, αποφασιστική, λογική, έξυπνη, πονηρή, ψύχραιμη.

       ΘΕΟΚΛΥΜΕΝΟΣ: Αρχικά καχύποπτος και δύσπιστος (α. ρωτάει ο ίδιος τη Θεονόη για το Μενέλαο, β. θέλει να πείσει την Ελένη να μην πάει ή γ. αν πάει, να τη συνοδεύσει ο ίδιος),  τελικά όμως μετατρέπεται σε πειθήνιο όργανο της Ελένης, αποδεικνύοντας πόσο ανίσχυρος είναι μπροστά στη σαγηνευτική ομορφιά της. Εξάλλου η ετοιμότητά της και τα πειστικά της επιχειρήματα δεν του αφήνουν κανένα περιθώριο για να την αμφισβητήσει και να μην την εμπιστευτεί. Δύσπιστος, κυριεύεται από το πάθος του για την Ελένη.

ΜΕΝΕΛΑΟΣ: Δεν είναι ο ρακένδυτος ναυαγός, αλλά ο λαμπροφορεμένος ομηρικός ήρωας (Κάποιοι μελετητές θεωρούν ότι το γεγονός ότι ο Μενέλαος  αλλάζει διάθεση, όταν αλλάζει ρούχα, είναι κωμικό στοιχείο. Άλλοι πάλι θεωρούν ότι είναι απολύτως φυσιολογική η αλλαγή. Η εμφάνιση πάντα επηρεάζει την ψυχολογία μας). Ο τόνος του έχει αλλάξει. Επιβλητικός και σταθερός, έτοιμος να αναλάβει δράση, με ευσέβεια και ειλικρίνεια ζητά την βοήθεια των θεών για το ριψοκίνδυνο εγχείρημα. Δείχνει ευσέβεια και πίστη στους θεούς.

ΤΡΑΓΙΚΟ-ΔΡΑΜΑΤΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ

Εκείνο που φαίνεται να κυριαρχεί στο Δ επεισόδιο είναι η αγωνία των πρωταγωνιστών να εξασφαλίσουν τη σωτηρία τους. Πλάι στους δύο συζύγους βρίσκεται ο Θεοκλύμενος που αποτελεί εμπόδιο. Έτσι αποφασίζεται να εξαπατηθεί και πολύ έντεχνα εμπλέκεται στην πλεκτάνη της Ελένης. Από μία πλευρά μπορεί να θεωρηθεί τραγικό πρόσωπο, αφού θεωρεί ότι ενεργεί προς όφελός του, οι ενέργειές του όμως στρέφονται εναντίον του. Από την άλλη ενυπάρχει το κωμικό στοιχείο που φαίνεται να υπερισχύει κυρίως με την πλήρη υποταγή του στην Ελένη.

Παρά τον αργό χαρακτήρα της αρχής του Επεισοδίου, στη συνέχεια η δράση επιταχύνεται με την είσοδο και την έξοδο του Θεοκλύμενου και εντείνεται με την προσευχή του Μενελάου.

Το σκηνοθετημένο φαίνεσθαι – οι δίσημοι λόγοι και  η λειτουργία τους

Στ. 1541: όλα τα κακά (εννοεί η Ελένη), όλα τα καλά(ακούει ο Θεοκλύμενος) 

Στ. 1544-45: την απόδραση του ζωντανού Μενέλαου, τις τιμές στο νεκρό Μενέλαο. 

Στ. 1545-46: η επιτυχία του σχεδίου απόδρασης , ο γάμος με την Ελένη. 

Στ. 1555: η απόδραση-σωτηρία, οι τιμές στο νεκρό. 

Στ. 1557: χάρη για την ευκαιρία απόδρασης, χάρη για τη διευκόλυνση ταφής. 

Στ. 1561: το σχέδιο απόδρασης, το τελείωμα του γάμου. 

Στ. 1563: το Μενέλαο, τον ίδιο το Θεοκλύμενο. 

 Οι δίσημοι λόγοι, ένα έξυπνο και διασκεδαστικό παιχνίδι ανάμεσα στη γνώση και την άγνοια, μετριάζουν από τη μια το φόβο και εκτονώνουν την ένταση των ηρώων, ενώ ταυτόχρονα εντείνουν την αγωνία των θεατών, που, συνένοχοι στην εξαπάτηση, βαδίζουν πάνω στο ίδιο τεντωμένο σκοινί με τους ήρωες, φοβούμενοι μήπως ανά πάσα στιγμή αποκαλυφθεί η αλήθεια. Μέχρι τώρα η αντίθεση είναι - φαίνεσθαι δεν ελεγχόταν από τους ήρωες μας. Εδώ σκηνοθετείται από τους ίδιους: σκηνοθετημένο φαίνεσθαι.

Κωμικά στοιχεία του δράματος

Η ειρωνεία της Ελένης και οι δίσημοι λόγοι της που ο Θεοκλύμενος ερμηνεύει ευνοϊκά γι’ αυτόν. 

Ο φόβος του Θεοκλύμενου για πιθανή αυτοκτονία της Ελένης και η παρερμηνεία των δακρύων της. (αφέλεια-ευπιστία) 

Η παρωδία πομπής με τις νεκρικές προσφορές.  Στίχοι 1532-1533: «από τη θλίψη/ για τις χαρές του Μενέλαου».

Ρομαντικά στοιχεία του δράματος

Η προσευχή του Μενέλαου για την ευτυχία του ζευγαριού.

Η απόκρυψη της αλήθειας από τη Θεονόη και το χορό.

Η επικράτηση του δίκαιου στο άδικο.

Η εικόνα του πάνοπλου Μενέλαου -που θυμίζει τον πολεμιστή ιππότη που έρχεται να σώσει την αγαπημένη του.

Τα τελευταία εμπόδια πριν το ήδη διαγραφόμενο αίσιο τέλος.

Η συγκατάθεση για ένα γάμο που διαρκώς αναβάλλεται. 

Τα εξωτικά στοιχεία της πομπής. 

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ Δ΄ΕΠΕΙΣΟΔΙΟΥ

Αναγγέλλεται από την Ελένη η εξασφάλιση της ενεργητικής συμμετοχής της Θεονόης στη μηχανή σωτηρίας και επιδιώκεται η εξασφάλιση της σιωπής του Χορού. 

• Η αλλαγή στην εξωτερική εμφάνιση του Μενέλαου και η προσευχή του προοικονομούν την επικείμενη μάχη στο καράβι. 
• Η ρεαλιστική παρουσίαση της νεκρικής πομπής εντυπωσιάζει με τη θεαματικότητά της το κοινό, αποδίδει πειστικότερα την πλεκτάνη και προκαλεί ανάμικτα συναισθήματα, τονίζοντας το χαρακτήρα σάτιρας – παρωδίας. 
• Ο Θεοκλύμενος θέτει τα τελευταία εμπόδια, επιβραδύνοντας απροσδόκητα την εξέλιξη, ενώ από την άλλη μεριά, με τις ρητές οδηγίες στους ναύτες να υπακούουν τις διαταγές του Μενέλαου, προοικονομείται η ευοίωνη πλευρά των εξελίξεων για το σχέδιο σωτηρίας. Το Δ' Επεισόδιο δεν προσφέρει τίποτε σχεδόν στην εξέλιξη της υπόθεσης, αντιθέτως την επιβραδύνει αισθητά.
• Είναι το πιο σύντομο επεισόδιο (82 στίχοι). Εξελίσσεται σε χαμηλούς τόνους με μόνη εξαίρεση την επιβλητική προσευχή - επίκληση του Μενέλαου στους θεούς.
• Μία από τις προθέσεις του Ευριπίδη είναι να εντυπωσιάσει το κοινό με τη ρεαλιστική παρουσίαση της νεκρικής πομπής, που αποτελεί παρωδία και προκαλεί ποικίλα συναισθήματα.
• Το παιχνίδι των δίσημων λόγων συνεχίζεται με μικρότερη ένταση, ενώ το Δ' επεισόδιο είναι το επεισόδιο αναχώρησης και αποχαιρετισμού των ηρώων.

Συναισθήματα θεατών:  Ευφυείς  Έλληνες εναντίον αφελών βαρβάρων. Ο Αθηναίος θεατής βλέποντας τους ήρωες να εξαπατούν το βάρβαρο αντίπαλο νιώθουν ευχαρίστηση. Είναι γνωστή η άποψη που επικρατούσε σε όλη την αρχαιότητα ότι οι βάρβαροι, δηλ. οι μη Έλληνες, θεωρούνταν και πνευματικά κατώτεροι και απολίτιστοι. Αναπαραγωγή και επιβεβαίωση αυτού του στερεότυπου της εποχής. Οι πολιτισμένοι Έλληνες όμως χρησιμοποιούν δόλο, απάτη;
http://afterschoolbar.blogspot.gr/2012/04/good-bye-eleni.html 

Κ.Π.Καβάφης Δέησις

Έτσι βλέπει  ο ποιητής τον εαυτό του: «Είμαι Κωνσταντινουπολίτης την καταγωγήν, αλλά εγεννήθηκα στην Αλεξάνδρεια - σ' ένα σπίτι της οδού Σερίφ· μικρός πολύ έφυγα, και αρκετό μέρος της παιδικής μου ηλικίας το πέρασα στην Αγγλία. Κατόπιν επισκέφθην την χώραν αυτήν μεγάλος, αλλά για μικρόν χρονικόν διάστημα. Διέμεινα και στη Γαλλία. Στην εφηβικήν μου ηλικίαν κατοίκησα υπέρ τα δύο έτη στην Κωνσταντινούπολη. Στην Ελλάδα είναι πολλά χρόνια που δεν επήγα. Η τελευταία μου εργασία ήταν υπαλλήλου εις ένα κυβερνητικόν γραφείον εξαρτώμενον από το υπουργείον των Δημοσίων Έργων της Αιγύπτου. Ξέρω Αγγλικά, Γαλλικά και ολίγα Ιταλικά».        

Το σώμα των ΚΑβαφικών ποιημάτων περιλαμβάνει:  

α. Τα 154 ποιήματα που αναγνώρισε ο ίδιος - τα Αναγνωρισμένα

β. Τα 37 Αποκηρυγμένα ποιήματά του, τα περισσότερα νεανικά σε ρομαντική καθαρεύουσα, τα οποία αργότερα αποκήρυξε,

γ. τα Ανέκδοτα, δηλαδή 75 ποιήματα που δεν εκδόθηκαν, αλλά βρέθηκαν ολοκληρωμένα στα χαρτιά του και 

δ. τα 30 Ατελή, που βρέθηκαν στα χαρτιά του, χωρίς να έχουν πάρει την οριστική τους μορφή.

Οι θεματικοί κύκλοι της καβαφικής ποίησης

Ο Καβάφης χώριζε τα ποιήματά του σε τρεις κατηγορίες: 

α)Τα ιστορικά ποιήματα που εμπνέονται κυρίως από την ελληνιστική περίοδο, και στα περισσότερα έχει εξέχουσα θέση η Αλεξάνδρεια.

β)Τα φιλοσοφικά ποιήματα που πολλοί τα αναφέρουν και ως "διδακτικά".

γ)Στα αισθησιακά ή ηδονιστικά ποιήματα, που είναι και τα πιο λυρικά, και όπου κυριαρχεί η ανάμνηση και η αναπόληση.

Η μορφή - Τα βασικά χαρακτηριστικά της ποίησης του είναι:

1. ιδιότυπη γλώσσα, μείγμα καθαρεύουσας και δημοτικής, με ιδιωματικά στοιχεία της Κωνσταντινούπολης

2. λιτός λόγος, με ελάχιστα επίθετα (όσα υπάρχουν έχουν πάντα ιδιαίτερη σημασία, δεν είναι ποτέ συμβατικά, κοσμητικά επίθετα)

3. ουδέτερη γλώσσα, σχεδόν πεζολογική, μακριά από τις ποιητικές συμβάσεις της εποχής. Η γλώσσα δεν αποκαλύπτει τα συναισθήματα

4. εξαιρετικά σύντομα ποιήματα

5. ιαμβικός ρυθμός αλλά τόσο επεξεργασμένος που συχνά είναι δύσκολο να διακριθεί

6. σχεδόν ολοκληρωτική απουσία ομοιοκαταληξίας

7. ιδιαίτερη σημασία στα σημεία στίξης: παίζουν ρόλο για το νόημα (πχ ειρωνεία) ή λειτουργούν ως οδηγίες απαγγελίας (πχ χαμήλωμα του τόνου της φωνής στις παρενθέσεις)

8. καβαφική ειρωνεία.

  Το ποίημα δημοσιεύτηκε στα 1898 και περιλαμβάνεται στα Αναγνωρισμένα του. Θέμα του είναι η αγωνία των ανθρώπων απέναντι σε γεγονότα που καθορίζουν τη ζωή τους, αλλά και η αδυναμία τους να ξεπεράσουν το θάνατο και να ανατρέψουν το αναπόφευκτο. Εδώ η μάνα αγωνιά για το γιο της, δεν ξέρει ότι είναι ήδη νεκρός και η Παναγία δεν μπορεί να κάνει κάτι για να αποτρέψει τη μοίρα. 

•    Ιστορία: Η μητέρα ενός ναυτικού προσεύχεται στην Παναγία να προστατεύσει το γιο της από τις τρικυμισμένες θάλασσες και να επιστρέψει σύντομα κοντά της. Ο γιος της όμως είναι ήδη νεκρός.

• Μύθος: Στην αναμέτρηση του κόσμου των ανθρώπων και του θεού, αποδεικνύεται η άγνοια και η πλάνη του ανθρώπου και η ζωή αποκτά μια τραγική διάσταση.

•  Δομή κειμένου: Το ποίημα αποτελείται από τέσσερα δίστιχα, που δεν ξεχωρίζουν νοηματικά και εκφραστικά. Αυτό ενισχύεται και από τους διασκελισμούς (το φαινόμενο κατά το οποίο το νόημα, η φράση ή μια λέξη δεν ολοκληρώνεται σε ένα στίχο αλλά συνεχίζεται και στον επόμενο).

•  Πρόσωπα: η μάνα (βιώνει αγωνία για την τύχη του γιου της. Δεν είναι μια συγκεκριμένη μάνα. Στην εικόνα της καθρεφτίζονται όλες οι μάνες των ναυτικών. Συμπεριφέρεται όπως ένας παραδοσιακός άνθρωπος που φοβάται: πηγαίνει στην εκκλησία και παρακαλά την Παναγία, μάλιστα ανάβει και ένα "υψηλό" κερί. Με την προσφορά αυτή νιώθει ότι από τη μεριά της έχει κάνει ό,τι είναι απαραίτητο για να εξασφαλίσει τη βοήθεια από το Θεό.), η Παναγία και μέσα από την προσευχή της μητέρας έμμεσα εμφανίζεται ο γιος.

• Τίτλος: "Δέησις" είναι η παράκληση της μάνας στην Παναγία να προφυλάξει το παιδί της. Η μάνα δε γνωρίζει ότι ο γιος της είναι ήδη νεκρός, άρα και η προσευχή της δεν μπορεί να εισακουστεί. Έτσι, ο τίτλος αποκτά έντονα τραγική -ίσως και ειρωνική- απόχρωση για τη ματαιότητα της ανθρώπινης ύπαρξης. Ίσως, επιβιώνει εδώ η αρχαιοελληνική αντίληψη της μοίρας και της ανάγκης, που καθορίζει την πορεία όχι μόνο του ανθρώπινου, αλλά και του θεϊκού κόσμου, ως υπέρτατος ρυθμιστής του σύμπαντος.
• Φωνές: αφηγητής

• Χρόνος: δεν υπάρχει σαφής προσδιορισμός χρόνου. Σε ένα προγενέστερο χρόνο φυσικά ό γιος έχει χαθεί στα βάθη της θάλασσας. Η σκηνή όμως χαρακτηρίζεται από γραμμική ή ευθύγραμμη κίνηση του χρόνου (:τα γεγονότα εξελίσσονται χωρίς χρονικά άλματα, επιταχύνσεις ή επιβραδύνσεις).
• Τόπος: είναι διπλός. Η θάλασσα που παρέσυρε το ναύτη και η εκκλησία όπου δέεται η μάνα.
• Τεχνικές Αφήγησης: 1)περιγραφή: η εικόνα της μάνας στην εκκλησία, 2) αφήγηση: στο τέλος, εκεί όπου ο ποιητής σχολιάζει τον τρόπο με τον οποίο ακούει η εικόνα τη δέηση της μάνας.
• Γλώσσα: ιδιότυπη. Ο ποιητής χρησιμοποιεί τύπους καθαρεύουσας π.χ. υψηλό, δέεται, εικών, υιός. Η γλώσσα όμως είναι δημοτική με κάποιους ιδιωματικούς τύπους της Κωνσταντινούπολης π.χ. πηαίνει κι ανάφτει, ξεύροντας. Τίποτα δεν είναι τυχαίο. Χρησιμοποιεί την καθαρεύουσα σε μία προσπάθεια να αποδώσει τον γύρω  κόσμο και την επίσημη γλώσσα της παροικίας της Αλεξάνδρειας. Οι ιδιωματισμοί δείχνουν την ιδιαιτερότητα της ανθρώπινης έκφρασης.
• Ύφος: απλό, κατανοητό σε α' επίπεδο και έπειτα ειρωνικό, σκοτεινό, τραγικό και δραματικό.
• Μέτρο: ίαμβος, στίχος ελεύθερος με άνισο αριθμό συλλαβών. Πολλά πεζολογικά στοιχεία. υπάρχει μια υποτυπώδης ζευγαρωτή ομοιοκαταληξία, που ηχεί σαν ειρωνεία.
• Εκφραστικά μέσα: περιορισμένα στην ποίηση του Καβάφη 1)μεταφορά: «στήνει τ' αυτί» 2)προσωποποίηση: «η εικών ακούει... ξεύρωντας». Αν και δεν υπάρχουν άλλα σχήματα λόγου, κυριαρχεί η θεατρικότητα, καθώς ο ποιητής στήνει ένα σκηνικό: μια μάνα παρακαλάει για την τύχη του γιου της σε μία εκκλησία. Παράλληλα, υπάρχει και τραγική ειρωνεία: η μάνα παρακαλάει για την ασφάλεια του γιου που όμως η Παναγία γνωρίζει ότι έχει πεθάνει.

ΡΑΨΩΔΙΑ Χ 247- 394

Η μονομαχία Έκτορα και Αχιλλέα ΡΑΨΩΔΙΑ Χ 

Η θεά Αθηνά πείθει με δόλο τον Έκτορα να αντιμετωπίσει τον Αχιλλέα.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Ο Έκτορας δυναμωμένος από την παραπλανητική υπόσχεση της Αθηνάς-Δηίφοβου ότι θα του συμπαρασταθεί, στέκεται σε θέση μάχης απέναντι από τον Αχιλλέα, ομολογεί ότι προηγουμένως τον είχε φοβηθεί, αλλά τώρα είναι αποφασισμένος να τον αντιμετωπίσει. Του ζητά να κάνουν μια συμφωνία: όποιος νικήσει να δώσει το νεκρό σώμα του άλλου στους δικούς του για ταφή. Ο Αχιλλέας δε δέχεται την πρόταση και δηλώνει ότι το μίσος που τους χωρίζει είναι αγεφύρωτο. Ρίχνει πρώτος το δόρυ, αλλά ο Έκτορας ξεφεύγει με έναν ελιγμό. Αποκτά αυτοπεποίθηση και τολμά να πει ότι θα νικήσει τον Αχιλλέα. Δεν αντιλήφθηκε ότι η Αθηνά του έδωσε το δόρυ του. Ο Έκτορας ρίχνει το δόρυ του, όμως αυτό χτυπά στην ασπίδα του Αχιλλέα και πέφτει μακριά. Αναζητά γεμάτος αγωνία τον Δηίφοβο, για να του δώσει άλλο δόρυ, αλλά δεν τον βρίσκει πουθενά και αντιλαμβάνεται το δόλο της Αθηνάς. Δεν παραιτείται, ορμά με το σπαθί του, αλλά ο Αχιλλέας αποκρούει το χτύπημα και δίνει το θανατηφόρο χτύπημα στον Έκτορα, δηλώνοντας ικανοποιημένος που εκδικήθηκε το θάνατο του Πατρόκλου.

Η μονομαχία Αχιλλέα-Έκτορα είναι το κεντρικό επεισόδιο μέσα στην Ιλιάδα, γιατί σ' αυτή καταλήγει το θέμα της εκδίκησης κι αυτή δημιουργεί όλες τις καταστάσεις που ακολουθούν και οδηγεί κατ' ευθείαν στη λύση του δράματος. Ίσως σ' αυτόν το λόγο οφείλεται και το γεγονός ότι όλες οι άλλες σπουδαίες μονομαχίες στο έπος διακόπτονται άλλοτε από κάποιο θεό, άλλοτε από κάποιο φυσικό γεγονός, άλλοτε από κάποιον άλλο ήρωα.

ΕΝΟΤΗΤΕΣ

           Η πρώτη φάση της μονομαχίας ( 247 – 295) :

Ο λόγος του Έκτορα (Ο Έκτορας ανακτά την αγωνιστική του διάθεση, δεν καυχιέται, ούτε απειλεί. Με αξιοπρέπεια, ευγένεια προτείνει συμφωνία αμοιβαίας ιπποτικής μεταχείρισης του νεκρού σώματος του ηττημένου στην μονομαχία που θα ακολουθήσει.)

Η απάντηση του Αχιλλέα (Ο Αχιλλέας αρνείται και με μια παραστατική έκφραση του «αδύνατου» υπογραμμίζει το αγεφύρωτο μίσος που τους χωρίζει. Προδικάζει με αλαζονική έπαρση και εκδικητική μανία τη νίκη του «συν Αθηνά» και το θάνατο του Έκτορα.)

Η κονταρομαχία  (Πρώτη άστοχη βολή του Αχιλλέα, το κοντάρι ξαναβρίσκεται στα χέρια του με θεϊκή παρέμβαση. Ξεθαρρεύει ο Έκτορας, ειρωνεύεται, εύχεται να ανακουφίσει τους Τρώες σκοτώνοντας τον Αχιλλέα. Εύστοχη η βολή του, αλλά χτυπάει στην ασπίδα και τινάζεται μακριά. Πανικόβλητος ζητάει βοήθεια από τον Διήφοβο, αλλά δεν ήταν εκεί.)

2      Η δεύτερη φάση της μονομαχίας ( 296- 366) :

Ο δραματικός μονόλογος του Έκτορα

Η τελική φάση-  ο θάνατος του Έκτορα

          Ο πρώτος διασυρμός του νεκρού Έκτορα και ο θρίαμβος του Αχιλλέα ( 367 – 394)

Ομήρου Ιλιάς

Ομήρου Ιλιάδα, σχολιασμός διδακτικών ενοτήτων from Georgia Dimitropoulou